Mạch tự giữ không hoạt động: xem chỗ nào, sửa ra sao?

1. Nói rõ mạch lỗi lúc nào

Thay vì ghi “mạch không chạy”, hãy ghi “bấm Start thì KM1 hút, nhả Start thì KM1 nhả”. Chỉ thêm vài chữ, bạn đã khoanh được lỗi vào lúc chuyển từ đường Start sang đường tự giữ.

KM1 là tên ta đặt cho contactor. Cuộn KM1 có điện thì hút; tiếp điểm phụ của nó phải đổi trạng thái theo. Nhìn riêng hai phần này sẽ giúp bạn biết đang thiếu đường điện hay thiếu liên kết thiết bị.

Trước khi sửa, nhớ ba điều: bạn vừa bấm gì, cuộn có hút không, tiếp điểm phụ có đóng không. Khi cần nhờ người khác xem, gửi đúng ba thông tin đó cùng bản vẽ.

2. Dùng dấu hiệu để chọn chỗ kiểm tra

Không phải lỗi nào cũng do nhánh tự giữ. Nếu bấm Start mà cuộn chưa hút lần nào, cần xem đường cấp đến cuộn trước. Nếu cuộn hút được nhưng không giữ, mới tập trung vào nhánh giữ.

Bảng này giúp bạn chọn nơi xem đầu tiên. Nó là gợi ý để lần mạch, không phải kết luận rằng chỉ có một nguyên nhân.

3. Nhả Start là dừng: kiểm tra nhánh giữ

Khi bạn giữ Start, điện đi qua nút Start để cấp cho cuộn. Nhả tay thì đường đó hở. Muốn cuộn vẫn hút, điện phải đi qua tiếp điểm phụ KM1 đã đóng.

Vì vậy, hãy xem tiếp điểm phụ có đóng khi cuộn hút không. Nếu nó vẫn mở, kiểm tra tag và loại tiếp điểm trước. Cuộn và tiếp điểm phải liên kết cùng thiết bị; nhánh giữ dùng tiếp điểm thường mở (NO).

Nếu tiếp điểm đã đóng mà vẫn không giữ, xem hai đầu nhánh. Nó phải nối từ điểm sau Stop đến điểm trước cuộn, song song với Start. Phóng to từng chân nối: một đầu dây nằm sát chân chưa chắc đã gắn vào chân.

1. Bấm Start và quan sát cuộn KM1 cùng tiếp điểm phụ.
2. Nếu tiếp điểm không đóng, kiểm tra tag KM1 và chọn đúng tiếp điểm NO.
3. Nếu tiếp điểm đã đóng, kiểm tra hai đầu dây của nhánh giữ.
4. Sửa chỗ vừa tìm thấy, rồi bấm và nhả Start lại.

4. Bấm Stop không dừng: tìm đường đi vòng

Stop phải nằm trước chỗ tách ra hai nhánh Start và KM1. Như vậy, khi Stop mở, cả hai nhánh đều mất nguồn.

Một lỗi dễ gặp là lấy đầu nhánh tự giữ từ trước Stop. Lúc đó điện vẫn đi qua nhánh KM1 đến cuộn, dù bạn đã bấm Stop. Nút Stop có trên hình nhưng không cắt được đường điện này.

Hãy lần từ nguồn đến cuộn theo từng đường. Nếu tìm thấy đường nào không qua Stop, đó là chỗ cần xem lại. Với mạch thật không dừng được, đưa thiết bị về trạng thái an toàn trước khi kiểm tra; đừng sửa dây khi đang có điện.

5. Vừa cấp nguồn đã chạy: xem tiếp điểm nào đang đóng

Ở trạng thái ban đầu, Start chưa nhấn và tiếp điểm phụ KM1 phải mở. Nếu cuộn vẫn hút, nghĩa là đang có một đường kín cấp điện cho nó.

Xem Start có đang bị giữ không, nhánh giữ có dùng nhầm tiếp điểm thường đóng (NC) không, hoặc có dây cấp thẳng đến cuộn không. Trên EleRun, xem trạng thái nút và thuộc tính thiết bị; với thiết bị thật, còn phải kiểm tra tình trạng tiếp điểm.

Đừng thêm một tiếp điểm mới chỉ để chặn việc tự chạy. Tìm ra đường cấp ngoài ý muốn trước, rồi sửa ngay đường đó.

6. Sửa xong, thử cả chạy lẫn dừng

Bạn vừa sửa được lỗi nhả Start là dừng? Thử tiếp Stop. Một nhánh giữ lấy nguồn sai có thể làm mạch giữ được nhưng lại không dừng được.

Thử lại trình tự: cấp nguồn khi chưa bấm gì → bấm và nhả Start → bấm và nhả Stop. Kết quả cần thấy là: ban đầu đứng yên, sau Start thì giữ, sau Stop thì dừng và chờ lệnh mới.

Ghi một dòng ngắn về lỗi đã sửa, chẳng hạn “đầu dây nhánh KM1 chưa gắn vào chân; nối lại xong, Start giữ và Stop cắt được”. Lần sau gặp lỗi tương tự, bạn sẽ có kinh nghiệm cụ thể để dùng lại.